همانطور که دنیا به سمت منابع انرژی پاک تر پیش می رود، انرژی خورشیدی یک مهره اصلی در دنیای انرژی های تجدیدپذیر شناخته می شود. قبل از شروع به احداث نیروگاه خورشیدی برای ساختمان های مسکونی یا صنعتی، باید اطمینان حاصل شود که آیا پروژه مورد نظر قابل انجام است و ارزش سرمایه گذاری دارد و آیا می تواند سودآوری داشته باشد. اینجا، جایی است که مطالعات امکان سنجی خورشیدی به کار می آید. در این قسمت، قصد داریم ببینیم این نوع مطالعات خورشیدی شامل چه بخش هایی است و چرا برای موفقیت یک پروژه خورشیدی، وجود مطالعات امکان سنجی ضروری است. طرح امکان سنجی نیروگاه خورشیدی یک مستند جامع است که برای ارزیابی فنی، اقتصادی و زیست محیطی تهیه میشود. در این بخش، هر کدام از بخش های فنی، اقتصادی و زیست محیطی به تفکیک توضیح داده می شود تا به کسانی که قصد احداث نیروگاه خورشیدی دارند، کمک کند، تصمیمات آگاهانهای در مورد این موضوع بگیرند.
یک. بررسی فنی
ارزیابی فنی یک پروژه خورشیدی به این معناست که آیا این سیستم خورشیدی می تواند به صورت موثر نصب و اجرا گردد. ارزیابی فنی یک پروژه خورشیدی شامل بررسی محل نصب جهت پیاده سازی پنل های خورشیدی، ارزیابی اقلیمی، ارزیابی سایه و چگونگی طراحی سیستم است.
ارزیابی محل نصب نیروگاه، میزان فضای موجود برای سقف یا زمین برای نصب پنل های خورشیدی را براورد می کند. در این ارزیابی، ساختار پایه ها و جهت پنل ها لحاظ می گردد.
ارزیابی اقلیمی نشان می دهد که چقدر انرژی خورشیدی را می توان در ناحیه مورد نظر دریافت کرد. اطلاعات تابش نشانگر خوبی است که ناحیه مورد نظر چقدر می تواند تولید انرژی خورشیدی داشته باشد. تابش خورشیدی مناطقی مثل یزد، کرمان، سیستانوبلوچستان با میانگین تابش بیش از ۵.۵ کیلوواتساعت بر مترمربع در روز، بالا در نظر گرفته می شود. شرایط جوی و اقلیمی با کمترین میزان ابر، گرد و غبار و بارندگی یک مزیت در پروژه های خورشیدی است.
در ارزیابی سایه، سایه درخت ها، ساختمان ها یا موانع خارجی می تواند تاثیر به سزایی بر راندمان پنل های خورشیدی داشته باشد. یک تحلیل سایه اندازی با نرم افزار می تواند موارد سایه اندازی را شناسایی کند و بهترین مکان را برای نصب پنل ها معرفی کند.
ارزیابی طراحی سیستم شامل انتخاب نوع پنلها با توجه به منطقه اجرای نیروگاه، تعداد پنل ها و زاویه نصب، اینورترها، ساختار نصب، چیدمان بهینه پنل های خورشیدی و شبیه سازی عملکرد با استفاده از نرم افزارهایی مثل PVsyst می باشد. هم چنین، دسترسی نیروگاه خورشیدی به شبکه برق سراسری یکی از نکاتی است که باید لحاظ گردد تا هزینه های ترانسفورماتور، پست برق و تجهیزات حفاظتی کاهش یابد.
دو. بررسی اقتصادی
این نوع ارزیابی، جنبه های مالی پروژه شامل هزینه، پس انداز، نرخ برگشت سرمایه ROI و مشوق های مالی موجود را بررسی می کند تا اطمینان دهد که این پروژه نه تنها از لحاظ فنی بلکه از لحاظ اقتصادی هم قابل اجرا است. هزینه های پروژه شامل هزینههای سرمایهگذاری اولیه در تجهیزات اصلی شامل پنلها، اینورترها، کابلها، سازهها، تابلو برق، ترانسفورماتور، هزینه نصب و راهاندازی شامل نیروی انسانی، ماشینآلات، حملونقل، هزینههای جانبی شامل مجوزها، بیمه، طراحی مهندسی، مشاوره و هزینههای جاری و نگهداری شامل هزینه شستوشوی پنلها، تعمیرات، بیمه و حقوق پرسنل می باشد. شاخصهای مالی مهم شامل دوره بازگشت سرمایه (Payback Period) ، نرخ بازده داخلی (IRR)و ارزش فعلی خالص (NPV) مثبت و قابل توجه، هم در تحلیل اقتصادی در نظر گرفته می شود. هم چنین، در احداث نیروگاه خورشیدی مشوق های دولتی مانند خرید تضمینی برق تا ۲۰ سال توسط ساتبا، معافیت مالیاتی برای درآمد حاصل از فروش برق خورشیدی و تسهیلات بانکی یا تسهیلات صندوق توسعه ملی می تواند در تحلیل اقتصادی موثر باشد.
سه. بررسی زیستمحیطی و اجتماعی
این ارزیابی برای بررسی تاثیر اجرای این پروژه بر محیط زیست است تا بتوان اطمینان حاصل کرد که پروژه مورد نظر منطبق و همسو با محیط زیست است و بر آن تاثیر مخربی نمی گذارد. از اثرات مثبت زیست محیطی نیروگاه خورشیدی می توان به کاهش گازهای گلخانهای، عدم نیاز به سوخت فسیلی برای تولید برق، عدم نیاز به مصرف آب و حفظ زیستگاههای طبیعی در صورت انتخاب مکان مناسب برای نصب اشاره کرد.
هم چنین، احداث نیروگاه خورشیدی تاثیرات مثبتی را بر اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم در مراحل ساخت، بهرهبرداری و نگهداری، افزایش امنیت انرژی و کاهش وابستگی به برق وارداتی یا ناپایدار و هم چنین، توسعه پایدار منطقهای با بهبود زیرساختها و جذب سرمایهگذاری دارد.