خودروی برقی مجهز به پنل خورشیدی، نور خورشید را از طریق سلولهای فتوولتائیک به برق تبدیل میکنند. این برق یا مستقیماً برای تجهیزات جانبی خودرو استفاده میشود یا بهوسیلهی اینورترهای مخصوص وارد باتری اصلی شده و بهتدریج آن را شارژ میکند. برق تولیدی توسط پنلها از طریق مبدل به ولتاژ مناسب تبدیل شده و وارد باتری اصلی خودرو میشود. در برخی خودروها، انرژی خورشیدی ابتدا برای سیستمهای کوچک مثل تهویه، چراغها یا سیستم سرگرمی استفاده میشود تا فشار روی باتری اصلی کمتر شود.
پنلهای خورشیدی روی خودرو جایگزین کامل شارژرهای برقی نیستند؛ بلکه نقش مکمل دارند. آنها میتوانند استرس شارژ باتری خودرو را کاهش دهند و در شرایط مناسب، برد خودرو را بهطور قابل توجهی افزایش دهند. در شرایط آفتابی، پنلها میتوانند روزانه چند کیلومتر برد اضافی فراهم کنند.
آیا میتوان خودروهای برقی را به پنل خورشیدی مجهز کرد؟
اکثر خودروهای برقی موجود در بازار نمیتوانند تنها با پنل خورشیدی کار کنند. سطح یک خودرو استاندارد، به اندازه کافی بزرگ نیست تا تعداد زیادی پنل خورشیدی را در خود جای دهد و انرژی قابل توجهی از خورشید جذب کند.
بزرگترین چالش، فناوری فعلی پنلهای خورشیدی است. راندمان پنلها هرگز ۱۰۰٪ نیست زیرا شرایط همیشه ایدهآل نیست. راندمان متوسط پنلها حدود ۲۰٪ است، در حالی که پنلهای پیشرفته و گرانقیمت میتوانند تا ۶۰٪ راندمان داشته باشند. این یعنی پنلهای فعلی نمیتوانند انرژی کافی تولید کنند تا هزینه مالی و خسارت کربنی نصب آنها روی خودرو توجیه شود. اگر راندمان پنلها به ۸۵–۹۰٪ برسد، انرژی خورشیدی میتواند نقش بسیار بزرگتری در صنعت خودروهای برقی ایفا کند.
شارژ خودرو با پنل خورشیدی چقدر طول میکشد؟
با توجه به تعداد پنلهایی که روی خودرو جا میگیرند، حداکثر توان تولیدی حدود ۵۰ تا ۱۵۰ وات خواهد بود؛ تقریباً معادل انرژی یک لامپ! برای مقایسه، یک شارژر خانگی ۲۴۰ ولتی در یک ساعت انرژی کافی برای ۳۰ مایل رانندگی فراهم میکند، در حالی که پنلهای خورشیدی داخلی تنها حدود ۲ مایل در ساعت شارژ اضافه میکنند. هرچند پنلهای داخلی چندان مؤثر نیستند، اما انرژی خورشیدی همچنان برای شارژ خودروها استفاده میشود. شرکتهایی مانند Tesla ایستگاههای شارژ خورشیدی دارند که با پنلهای بزرگ باتریهای عظیم را شارژ کرده و سپس خودروها را تغذیه میکنند. هر خودرو به ۶ تا ۱۲ پنل نیاز دارد که در مقیاس بزرگ فضای زیادی اشغال میکند. در حال حاضر، بیشتر شارژ خودروهای برقی از طریق شارژرهای غیرخورشیدی در خانه، محل کار یا ایستگاههای عمومی انجام میشود.
نمونههایی از خودروهای مجهز به پنل خورشیدی
- Mercedes-Benz Vision EQXX: پنلهای سقفی برای شارژ سیستمهای جانبی و افزایش برد تا ۱۵ مایل.
- Hyundai IONIQ 5 : پنلهای سقفی برای تغذیه سیستم تهویه و گرمایش، با حدود ۶ مایل برد اضافی در هر ۱۲ ساعت آفتابی.
- Light year 0: خودروی هلندی با ۵ مترمربع پنل خورشیدی که میتواند بخش زیادی از انرژی خود را از خورشید تأمین کند و تنها هر چند ماه یکبار نیاز به شارژ از برق شهری دارد. این خودرو حدود ۷.۵ مایل شارژ در هر ساعت آفتابی تولید میکند.
اگر قرار است برای پنل خورشیدی هزینه کنید، باید از ظرفیت کامل آن استفاده شود. این یعنی نصب در مکانی آفتابی، با زاویه مناسب برای جذب بیشترین نور، و مهمتر از همه اتصال به شبکه برق. نصب پنل بهصورت تخت روی سقف خودرو میتواند تا ۳۰٪ از انرژی تولیدی را کاهش دهد. پارک در سایه هم تقریباً تمام انرژی را از بین میبرد. واقعیت این است که پنل خورشیدی خودرو باید متناسب با شکل سقف طراحی شود، در برابر لرزش مقاوم باشد و این باعث میشود بسیار گرانتر از پنلهای خانگی یا نیروگاهی باشد. اگر فقط ۲ مایل برد اضافی در روز میخواهید، بهتر است باتری کمی بزرگتر بخرید و برق خورشیدی را از شرکت برق تهیه کنید.
اهمیت اتصال خودروی برقی به شبکه
وقتی خودرو شارژ شد، برق اضافی جایی نمیرود و هدر میرود. اما اگر پنل به شبکه وصل باشد، تمام برق تولیدی استفاده میشود؛ یا خانه را تغذیه میکند یا جایگزین سوخت فسیلی در شبکه میشود. البته پنل خورشیدی خودرو آنقدر کم برق تولید میکند که مدت زیادی طول میکشد تا شارژ خودرو را به سطح مطلوب برساند. بیشتر مردم هم خودرو را کامل شارژ نمیکنند، بنابراین کمی برق اضافی از پنل میتواند مفید باشد. حتی میتوانید خودرو را طوری برنامهریزی کنید که شارژ معمولی را نگیرد اگر میدانید تمام روز در آفتاب خواهد بود. با این حال، باز هم مواقعی وجود دارد که برق تولیدی هدر میرود.
کاربردهای اصلی پنل خورشیدی روی خودرو
- افزایش برد خودرو: پنلها میتوانند روزانه چند کیلومتر شارژ اضافی فراهم کنند، مخصوصاً در مناطق آفتابی.
- شارژ مستقل از شبکه برق: در سفرهای طولانی یا مناطق دورافتاده، خودرو بدون نیاز به ایستگاه شارژ میتواند انرژی دریافت کند.
- کاهش هزینههای انرژی: استفاده از خورشید به جای برق شهری هزینه شارژ را پایین میآورد.
- پشتیبانی از تجهیزات جانبی: برق تولیدی میتواند برای وسایل کوچک مثل لپتاپ یا روشنایی کمپینگ استفاده شود.
- سازگاری با محیط زیست: کاهش مصرف برق شبکه و کاهش انتشار کربن.
در حال حاضر بعید است تعداد زیادی خودرو خورشیدی در جادهها ببینیم، زیرا روشهای سادهتر و مقرونبهصرفهتری برای افزایش راندمان وجود دارد؛ مانند بهبود آیرودینامیک، افزایش راندمان موتور برقی و کاهش وزن خودرو. اما با پیشرفتهای مداوم در فناوری پنل خورشیدی، شاید در آینده نزدیک شاهد خودروهای تمامخورشیدی باشیم. تا آن زمان بهترین گزینه شارژ خودرو با انرژیهای تجدیدپذیر (مانند خورشید و باد) در خانه یا ایستگاههای شارژ سبز است که هم ارزانتر و هم سازگارتر با محیط زیست خواهد بود.
اگر پنلهای خورشیدی آنقدر ارزان شوند که بتوان آنها را همهجا نصب کرد، یا راندمانشان بسیار بالاتر رود، استفاده از آنها روی خودرو منطقی خواهد شد ــ البته به شرطی که خودرو با پارک در آفتاب بیش از حد داغ نشود. اگر سقف و کاپوت اتومبیل پوشانده شوند، عملکرد بهتر خواهد بود. این پنلها میتوانند برای خودروهای کاروانی (motorhome) که سقف بزرگ دارند و مدت طولانی در یک مکان میمانند، بسیار مفید باشند. در غیر این صورت، بهتر است پول خود را صرف پنلهای خورشیدی خانگی کنید. در حال حاضر، پنل خورشیدی روی خودرو بیشتر برای یک دلیل وجود دارد: اینکه خریداران احساس خوبی داشته باشند، حتی اگر انتخابشان از نظر فنی چندان درست نباشد.