اگر پنل خورشیدی خریدهاید، اما هنوز قبض برقتان کاهش پیدا نکرده، مشکل از خورشید نیست؛ مشکل از نوع نصب شماست. در این مطلب، ۵ اشتباه رایج در نصب پنل خورشیدی که قبض برق شما را چند برابر میکند، توضیح داده می شود.
۱. نادیده گرفتن سایه در ساعات مختلف روز
حتی سایه یک دودکش کوچک میتواند کل سیستم را فلج کند. وقتی حتی یک سلول از یک پنل خورشیدی در سایه قرار میگیرد، آن پنل به جای تولید برق، تبدیل به یک مقاومت الکتریکی در مدار میشود. در سیستمهای معمولی که از اینورتر رشتهای (String Inverter) استفاده میکنند، این مقاومت باعث میشود جریان کل رشته پنلها محدود شود. خروجی کل سیستم میتواند تا ۵۰ درصد کاهش یابد. متأسفانه بسیاری از کاربران فکر میکنند یک تکه سایه کوچک ضرری ندارد. آنها فقط صبح یا ظهر به پشت بام نگاه میکنند، غافل از اینکه موقعیت سایه در طول روز عوض میشود. درختان، دودکشها، آنتنها و جان پناهها از جمله عواملی هستند که معمولاً نادیده گرفته میشوند. در سه بازه زمانی ۹ صبح، ۱۲ ظهر و ۱۵ عصر، وضعیت سایه را بررسی کنید. هیچ سایهای نباید بین ساعت ۹ تا ۱۵ به پنلها بیفتد. اگر پشت بام شما سایه دارد، یا سازه را بلندتر کنید، از دیوار جنوبی استفاده کنید، یا به سراغ ریزاینورترها (Microinverter) بروید که هر پنل مستقل از بقیه کار میکند.
۲. زاویه و جهت اشتباه پنل
نصب پنل روی پشت بام شمالی همراه هدررفت ۶۰ درصد انرژی است. خورشید در نیمکره شمالی (از جمله تمام ایران) همیشه در سمت جنوب آسمان حرکت میکند. پنل خورشیدی اگر رو به جنوب نباشد، مثل این است که پشت به آفتاب ایستادهاید. طبق محاسبات دقیق، پنلی که رو به شرق یا غرب نصب شود، حدود ۲۵ درصد کمتر از حالت جنوبی انرژی تولید میکند. اما بدترین حالت، نصب روی پشت بام شمالی است که افت راندمان به ۶۰ درصد میرسد. یعنی از هر ۱۰۰۰ وات پنل، فقط ۴۰۰ وات برق میگیرید. اگر پنل صاف روی زمین نصب شود (زاویه صفر درجه)، تابش خورشید به صورت مایل میتابد و بخش زیادی از نور منعکس میشود و جذب نمی شود.
۳. استفاده از اینورتر ارزان و بیکیفیت
اینورتر قلب سیستم خورشیدی است؛ با یک قلب بیمار، بدن سالم کار نمیکند. مشکل اینورترهای ارزان شامل موارد زیر است:
اولاً راندمان پایین: برخی اینورترهای چینی متفرقه فقط ۷۰ تا ۷۵ درصد بازدهی دارند. یعنی از هر ۱۰۰۰ وات برق تولیدی پنل، ۲۵۰ تا ۳۰۰ وات به صورت گرما هدر میرود و به قبض برق شما نمیرسد.
ثانیاً اینورتر نامرغوب ولتاژ ناپایدار تولید میکند که به موتور یخچال و کولر آسیب میزند.
ثالثاً طول عمر اینورتر ارزان معمولاً ۲ تا ۳ سال است در حالی که یک اینورتر خوب باید ۱۰ تا ۱۵ سال کار کند.
اینورتر را از برندهای معتبر خرید کنید. هزینه اینورتر حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد کل نیروگاه است. اگر کمتر از ۱۰ درصد هزینه کنید، مطمئن باشید چند سال بعد ضرر بیشتری خواهید کرد. حتماً به گارانتی ۵ تا ۱۰ ساله و وجود نمایندگی خدمات پس از فروش در ایران توجه کنید.
۴. عدم تمیز کردن پنلها
پنج دقیقه کار در ماه، ۱۵ درصد برق اضافه برای شما به ارمغان میآورد. گرد و غبار، فضله پرندگان، برگ درختان و دوده روی سطح پنل مثل یک پرده تیره عمل میکنند. نور به سلولها نمیرسد، پس برق تولید نمیشود. این مشکل در شهرهای کویری ایران مثل یزد، کرمان و زاهدان بسیار شدید است؛ جایی که هر ماه تا ۱۵ درصد راندمان به خاطر گرد و غبار از دست میرود. در تهران، اصفهان و مشهد این عدد بین ۸ تا ۱۲ درصد است. تنها شهرهای مرطوب شمال کشور مانند رشت و گرگان به دلیل بارانهای منظم، مشکل کمتری دارند و باران طبیعی پنل را تمیز میکند.
در شهرهای عادی هر دو ماه یکبار و در مناطق کویری هر ماه یکبار پنلها را تمیز کنید. بهترین زمان صبح زود یا عصر است که پنل خنک باشد (ریختن آب سرد روی شیشه داغ باعث ترک خوردگی میشود). فقط از آب معمولی و دستمال نرم اسفنجی یا تی مخصوص پنل استفاده کنید. هرگز از واترجت فشار قوی استفاده نکنید که آب به داخل پنل نفوذ میکند. همچنین دستمال زبر باعث خش روی شیشه و کاهش دائمی راندمان میشود.
۵. خودداری از شبیهسازی با نرمافزار (PVsyst)
نصب پنل خورشیدی بدون محاسبه دقیق، مثل خرید کفش بدون اندازه پا است؛ یا تنگ است یا گشاد. متأسفانه بسیاری از نصابهای غیرحرفهای در ایران، سیستم را «چشمی» و «تجربی» طراحی میکنند.یا باتری خیلی کوچک میخرند و شب بدون برق میمانند، یا باتری خیلی بزرگ میخرند و هزینه اضافی میدهند. یا پنل کم میگذارند و در زمستان سیستم جواب نمیدهد، یا پنل زیاد و اینورتر ضعیف میگذارند و انرژی مازاد دور ریخته میشود. نرمافزار PVsyst استاندارد طلایی صنعت خورشیدی در جهان است. این نرمافزار با دریافت موقعیت جغرافیایی، میزان تابش خورشید در هر ماه، دمای محیط، زاویه و جهت نصب، نوع پنل و اینورتر و سایههای اطراف، عملکرد روزانه و سالانه سیستم شما را با دقت ۹۵ درصد پیشبینی میکند. اگر خودتان طراح حرفهای هستید، آموزش PVsyst ببینید. اما اگر مصرفکننده هستید، حتماً از نصاب خود بخواهید فایل شبیهسازی PVsyst را به شما تحویل دهد.
جمعبندی
یک سیستم خورشیدی استاندارد ۲۵ سال عمر مفید دارد. اگر ۵ اشتباه رایج در نصب پنل خورشیدی که قبض برق شما را چند برابر میکند، را مرتکب نشوید، ۲۵ سال بدون مشکل برق ارزان و پاک خواهید داشت. اما اگر عجله کنید و از روی ناآگاهی اشتباه نصب کنید، تا ۲۵ سال مدام ضرر خواهید داد. از متخصصان کمک بگیرید، شبیهسازی کنید و فقط از تجهیزات باکیفیت استفاده کنید.